“Het gaat hier om het tekenen van een contract, een juridische procedure dus. Zoek je een specialist die dat het beste kan begeleiden, dan kom je uit bij de notaris. Hij is hiervoor het beste geëquipeerd”, stelt professor Nora van Oostrom van het Molengraaf Instituut voor Privaatrecht van de Universiteit Utrecht. De hoogleraar notarieel recht was een van de onderzoekers die aan het rapport meewerkte.

Evaluatie
Het rapport, dat in opdracht van het ministerie van Justitie is opgesteld, is een evaluatie van de maatregelen die in 2003 zijn ingevoerd voor de bescherming van huizenkopers.

Om impulsaankopen te voorkomen en de mogelijkheid te creëren voor het raadplegen van een deskundige, heeft iedere particuliere koper het recht op drie dagen bedenktijd na het tekenen van de koopovereenkomst. Twijfelt de koper binnen die termijn over zijn beslissing, dan kan hij zonder opgaaf van reden het contract verbreken. De regeling is ingevoerd omdat destijds de overspannen huizenmarkt kopers dwong tot een snelle beslissing.

DoelloosDe beschermingsconstructie mist volgens Van Oostrom in de huidige woningmarkt haar doel. “Er is momenteel een kopersmarkt, dus van impulsaankopen is vrijwel geen sprake”, stelt zij. “Ook zien we dat mensen het tekenen van het contract uitstellen. Ze zijn dan nog nergens aan gebonden waardoor de bedenktijd niet gaat lopen.”

De nu wettelijk geregelde drie dagen bedenktijd zijn volgens Van Oostrom niet alleen erg gevoelig voor de economische omstandigheden. De regeling is volgens de hoogleraar ook nogal eenzijdig. “De beschermingsconstructie is nu erg gericht op de particuliere koper. De vraag is echter of niet ook de belangen van de verkoper moeten worden beschermd. Want voor deze mensen staan er net zo goed grote belangen op het spel.”

‘Lobby notarissen’
“Dit rapport is een geslaagde lobby van de notarissen”, stelt de woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM). De belangenorganisatie trekt de aanbevelingen van de onderzoekers nadrukkelijk in twijfel. “In het rapport staat dat ze in hun eigen kennissenkring navraag hebben gedaan”, sneert de woordvoerder.

De drie dagen bedenktijd functioneren volgens de NVM in de praktijk prima. En dat zou volgens de woordvoerder van de belangenorganisatie ook uit het onderzoek blijken. “Ik zie geen negatieve conclusies in het rapport staan. Het lijkt er op dat er door de onderzoekers zorgvuldig naar de conclusies is toe geschreven.”

Kostenstijging
De NVM vreest dat de transactiekosten sterk zullen stijgen als de notaris verantwoordelijk wordt voor het tekenen van het koopcontract. “Daar is geen consument bij gebaat. Dat vindt ook de Vereniging Eigen Huis (de belangenorganisatie van huiseigenaren, red.)”, zo stelt de NVM-woordvoerder.

Van Oostrom relativeert de vrees voor kostenstijgingen. “In 2003 is daar in de Tweede Kamer ook over gesproken. Maar sindsdien zijn de tarieven van notarissen drastisch verlaagd.”

In het onderzoek staat volgens de hoogleraar verder dat de kosten voor de makelaar aanzienlijk lager zouden worden als de notaris de afhandeling van het verkoopcontract verzorgt. “De makelaar zou dan goedkoper worden. Want die doet minder.”

Aanbevelingen
Onderzoekster Van Oostrom benadrukt zich bewust te zijn van de consequenties van de aanbevelingen in het onderzoek. “Wij beseffen het politieke en economische belang van onze aanbevelingen.” Maar volgens Van Oostrom is nadrukkelijk gekeken naar hoe de belangen van koper en verkoper het beste gediend worden. “Uiteindelijk gaat het om de vraag: Wat is het doel van de wet? En dat is de bescherming van de bij de verkoop van een woning betrokken partijen, niet de belangen van makelaars en notarissen.”

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) laat via haar woordvoerder weten nog niet op het rapport te willen reageren. “Het is heel dik. Voor wij reageren, willen we eerst de kleine lettertjes goed bestuderen.” (Z24)