Eurolanden kunnen alleen onder strenge voorwaarden gebruik maken van het noodfonds. Op die manier wil de Commissie tegengaan dat de landen hun tekorten laten oplopen omdat ze weten dat Brussel hen uiteindelijk toch wel redt. Europees Commissaris Rehn (economische zaken) presenteert daarom ook voorstellen voor een scherper toezicht op het financieel-economisch beleid van de eurolanden.

Brusselse diplomaten spraken maandag over ‘een reuzensprong voor de EU’ als de voorstellen worden aangenomen. Bij de introductie van de euro wilden de lidstaten niet verder gaan dan waarschuwingen en bescheiden sancties als een land zijn overheidsfinanciën liet ontsporen. De financiële crisis en de budgettaire puinhoop in Griekenland (die de koers van de euro ondermijnt) hebben de geesten echter rijp gemaakt voor een Europese economische regering (verplichte afstemming beleid, harde sancties) en EU-noodhulp.

Hoewel het Commissie-voorstel nog moet worden uitgewerkt, is de hoofdlijn duidelijk. Er komt financiële hulp voor eurolanden die failliet dreigen te gaan. Of die wordt georganiseerd door een nieuw op te richten Europees Monetair Fonds of een bestaande EU-instantie, is nog onbeslist. Datzelfde geldt voor de vraag wie de hulp betaalt. Wel zal er nauw worden samengewerkt met de Europese Centrale Bank en de Europese Investeringsbank.

Griekenland zal niet direct van het nieuwe hulpfonds profiteren. De voorstellen komen voor de zomer maar de discussie erover tussen de lidstaten en het Europees Parlement duurt zeker een jaar.

Naast interventie met geld voor als het fout is gelopen, wil de Commissie ook meer aandacht voor preventie om crisissituaties te vermijden. Zo zouden de lidstaten niet alleen hun begrotingen aan Brussel moeten voorleggen (verplicht vanwege de euro) maar al hun economische voornemens. Dan wordt duidelijker hoe realistisch de financiële prognoses zijn.

De Commissie kan vervolgens aanbevelingen toen, bijvoorbeeld over sanering van de publieke sector of hervorming van de sociale zekerheid.

Verder overweegt de Commissie de boetes voor eurolanden die de begrotingsregels aan hun laars lappen, fors te verhogen. Een extra sanctie zou het tijdelijk ontnemen van het stemrecht in de EU kunnen zijn. Ook wordt gedacht aan opschorting van het betalen van EU-subsidies, een mogelijkheid die al bestaat maar nog nooit is toegepast.