In crisistijd moet bank coulance tonen bij hypotheekachterstand

Baarn - 28 mei 2013, Recent heeft de rechter in Amsterdam geoordeeld dat de bank een huis dat ‘onder water staat’ niet mag veilen, ondanks dat de eigenaar een hypotheekachterstand had. Volgens de rechter moet de bank meer coulance tonen in deze tijd waarin veel huizen onder water staan. Daarnaast hechtte de rechter er waarde aan dat de eigenaar van het huis bezig was zijn financiën op orde te brengen en er na de veiling een aanzienlijke restschuld voor de eigenaar zou blijven bestaan.
Volgens Irene Visser is een veiling bij hypotheekachterstanden een uiterste middel en moet de bank tot kort vóór de geplande veiling open blijven staan voor oplossingen die een verkoop kunnen voorkomen. Visser promoveert donderdag 30 mei a.s. in Groningen op een onderzoek naar de veilingprocedure van woningen.

Belastingsachterstanden
De afgelopen jaren is het aantal veilingen toegenomen, met de sterkste stijging in 2011. Ook het aantal betalingsachterstanden loopt op. In juli 2012 hadden ruim 70.000 huishoudens een betalingsachterstand op hun hypotheek. Tegelijkertijd is het aantal huizen dat ‘onder water’ staat groot: van zo’n 1 miljoen woningen is de hypotheekschuld groter dan de waarde van de woning. Als deze woningen nu verkocht zouden worden via een veiling, is de kans groot dat de eigenaren met een restschuld blijven zitten.
De bank mag van de wet bij een betalingsachterstand een veilingprocedure opstarten. Een veiling heeft verstrekkende gevolgen: de eigenaar (en zijn gezin) raken hun huis kwijt, omdat de bank het huis op de veiling kan verkopen. Uit de verkoopopbrengst mag de bank de hypotheekschuld aflossen. Visser, senior jurist bij Netwerk Notarissen: "In de huidige economische omstandigheden is een goed werkende veilingprocedure extra belangrijk."

Waarborgen voor eigenaren
De wet biedt verschillende waarborgen bij een veiling. Bijvoorbeeld dat er op de veiling een zo hoog mogelijke opbrengst is. Dit is in het belang van de eigenaar maar ook van andere schuldeisers die geld van de eigenaar tegoed hebben. In haar proefschrift onderzoekt mr. Irene Visser of de wet de juiste waarborgen biedt om een zo hoog mogelijke opbrengst te halen, waarbij ook de belangen van de eigenaar en anderen worden meegenomen. Visser besteedt hierbij ook aandacht aan de zorgplichten van de bank en de notaris. “De notaris heeft bij de veiling een belangrijke taak”, zo stelt Visser. “Als onafhankelijke deskundige behartigt de notaris de belangen van de schuldenaar én de bank. Daarnaast ziet de notaris erop toe dat een zo hoog mogelijke opbrengst wordt gehaald”.

Banken teruggefloten
De bank kan worden teruggefloten als hij een huis gaat veilen, terwijl een andere oplossing mogelijk is. Zo heeft de Hoge Raad in 2011 beslist dat de veilingprocedure moest worden gestopt, omdat de eigenaar de betalingsachterstand inmiddels had ingelopen. De rechter in Amsterdam heeft nu beslist dat ook de economische omstandigheden kunnen zorgen voor een halt op de veiling. De bank moet, zo oordeelt de rechter, tot het uiterste gaan voordat de bank de veilingprocedure in gaat.
Als een veiling wel doorgaat, moet de bank ervoor zorgen dat een zo hoog mogelijk opbrengst wordt bereikt. De eigenaar blijft namelijk vaak met een restschuld zitten. Er ligt nu een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer, waarmee de verkoopopbrengsten van woningen die geveild worden in de toekomst zouden moeten worden verhoogd door de veiling toegankelijker te maken voor particulieren.