Het dilemma van de bijstand en de participatiesamenleving

Anja de RooyOver meer bijstandsgerechtigden en over Jan Zeeman en Erwin Miedema van Domus Magnus die winst willen halen uit ouderenzorg en gebruik maken van vrijwilligers, waardoor de winst vergroot kan worden.

Het aantal bijstandsgerechtigden is weer toegenomen, zo maakte het CBS 29 februari jl. bekend. De Telegraaf haakte daar dinsdag 1 maart direct op in en lanceerde de vraag of de groei van de bijstand wel te stoppen is. Er blijken evenveel ja-stemmers als nee-stemmers.

Men denkt dat de stijging komt door voormalige wajongers, door verhoging van de AOW-leeftijd, waardoor ouderen langer in de bijstand blijven, verkorting van de ww, door nieuwkomers voor ongeschoold werk en door stage- en werkervaringsprojecten.

Als oplossing wordt het scholingsfonds van Minister Asscher afgewezen, nu omscholing immers geen baangarantie betekent. Misschien werktijdverkorting of herinvoering van de VUT, wordt geopperd. Of iedereen dertig uur per week laten werken.

Volgens de peiling van De Telegraaf denkt bijna niemand dat je snel weer uit de bijstand komt als je er eenmaal in zit.

Vrijwilligers: de oplossing voor onbetaalbare ouderenzorg
En een meerderheid vindt dat er voor de bijstandsuitkering een tegenprestatie geleverd moet worden. Zo’n tegenprestatie lijkt naadloos aan te sluiten bij de zogenaamde ‘participatiesamenleving’, welk begrip Willem-Alexander in de troonrede van 2013 introduceerde.

Er wordt steeds meer georganiseerd vanuit de samenleving. Toen aan Rutte gevraagd werd om een toekomstbeeld te schetsen waagde Rutte zich daar niet aan, maar hij volstond met een voorbeeld: “Laat ik een voorbeeld geven. De verzorgingshuizen. Je ziet dat die in belang afnemen, omdat mensen steeds langer thuis blijven wonen. En vrienden en familie helpen daar een handje bij."

Steeds vaker wordt ook een beroep gedaan op andere mantelzorgers en vrijwilligers. En niet alleen thuis, maar ook in verzorgingshuizen. Mantelzorg werd bijvoorbeeld in alle zestien verzorgings- en verpleeghuizen van zorgorganisatie Vierstroom uit Gouda moreel verplicht.

Tweeëneenhalf jaar later, in januari dit jaar, publiceerde RTL, onder verwijzing naar cijfers van seniorenorganisatie ANBO, dat driekwart van de ouderen mantelzorg krijgt.

De samenleving lijkt eraan gewend te raken dat oudere hulpbehoevenden een beroep moeten doen op mantelzorgers en vrijwilligers. Niet alleen bij ouderen thuis, maar ook in de verzorgingshuizen smaakt die vrijwillige hulp naar meer. Betaalde krachten kunnen vervangen worden door familie en vrijwilligers. Het lijkt dé oplossing voor de onbetaalbare zorg te worden.

Winst maken met ouderzorg
Zozeer, dat zakelijke instincten zelfs winst zien in ouderenzorg. Zo valt op de website van ‘Domus Magnus’, een organisatie van verzorgingshuizen, te lezen dat de ouderenzorg is ondergebracht in besloten vennootschappen onder een holding met aandeelhouders.

Die aandeelhouders zijn niet de bewoners en niet hun familie, maar beleggers met een winstoogmerk. Dat blijkt ook uit de statuten.

Het hoofdkantoor van Domus Magnus weigert overigens die statuten op telefonisch verzoek toe te sturen. Het laat zich raden waarom. Het doel van Domus Magnus blijkt “het opzetten en exploiteren van particuliere woonzorgvoorzieningen”, aldus de statuten, die bij de Kamer van Koophandel kunnen worden opgevraagd voor € 3,05.

Onder omstandigheden kan een besloten vennootschap in de zorgsfeer ook een ideële doelstelling hebben (Zie https://www.wtzi.nl/veelgesteldevragen/aanvraag/ ), maar daarvan is bij Domus Magnus geen sprake. De aandeelhouders gaan voor de winst die zij met de exploitatie denken te behalen. Op de website is te vinden: “De aandeelhouders van Domus Magnus zijn E. Miedema Beheer BV (van oprichter en directeur Erwin Miedema) en Navitas BV (een investeringsmaatschappij van Jan Zeeman).”

Aan de onbetaalbare ouderenzorg valt (veel) geld te verdienen.

Commerciële instelling met vrijwilligers
De website meldt verder dat Miedema een van oorsprong technisch natuurkundige is die zijn loopbaan begon bij McKinsey & Company, het gerenommeerde managementadviesbureau. En dat Miedema tijdens zijn studietijd in Frankrijk (MBA aan Insead, Fontainebleau) een visie ontwikkelde hoe ouderenzorg geleverd zou moeten worden.

Met zijn constructie laat Miedema m.i. zien geen filantroop te zijn. En ook Jan Zeeman lijkt geen filantroop, misschien alleen in de ogen van hen die de trouwjurk, die Zeeman voor dertig euro aanbood, niet als marketingstunt beschouwd hebben.

Formeel mag een commerciële instelling niet met vrijwilligers draaien, maar daar is wel een mouw aan te passen. Zo kocht Domus Magnus onlangs de organisatie ‘DS-verzorgd wonen’, ook een bedrijf met winstoogmerk, dat een stichting zou hebben opgericht om de vrijwilligers in te stoppen.

De strategie kan dan zijn dat betaald personeel er uit kan en stagiaires, studenten en vrijwilligers de boel draaiend houden onder leiding van een enkele gediplomeerde. Wat overigens niet zegt dat de zorg en begeleiding niet goed is: vrijwilligers zijn vaak erg gemotiveerde en betrokken mensen.

Helemaal voor niets hoeven de vrijwilligers bij Domus Magnus overigens niet te werken: ze ontvangen € 2,50 per uur voor hun werk. Volgens de website van vrijwilligerscentrale Versa zoekt Domus Magnus in het Gooi ondermeer vrijwilligers voor Koetshuys Erica (vacatures 9218, 9313, 9314, 9221), voor Benvenuta (vacatures 9217, 9215, 9214) en Slingerbosch (vacatures 9195 en 9196).
Zie http://www.versavrijwilligerscentrale.nl/zoeken/zoekresultaten.asp?pg=26
en http://www.versavrijwilligerscentrale.nl/zoeken/zoekresultaten.asp?pg=27

Ja, vrijwilligers, dat zijn nog eens goedkope arbeidskrachten. Waarom een gediplomeerd activiteitenbegeleider inhuren als een vrijwilliger het ook kan doen voor € 2,50 per uur? Zou deze situatie in andere particuliere zorgvilla’s anders zijn?

Participatiesamenleving zet mensen buiten spel
Het gevolg is dat onder het mom van een participatiesamenleving juist een samenleving wordt gecreëerd waarin grote groepen mensen buiten spel worden gezet. Mensen die geen werk kunnen vinden omdat hun werk door vrijwilligers wordt gedaan. Deze mensen komen in de bijstand en worden dan geacht als tegenprestatie - ja, u begrijpt het goed- vrijwilligerswerk te doen.

Waarom faciliteren wij dat uitgekookte zakenlieden meer winst maken door met vrijwilligers te draaien? Zo krijgen we geen mensen uit de bijstand maar juist meer erin. Een echte participatiesamenleving bestaat uit mensen die meedoen en betaald krijgen voor het werk dat zij doen, in plaats van bijstand te ontvangen en veroordeeld te zijn tot vrijwilligerswerk.

Een verbod op vrijwillige arbeid bij alle (semi)commerciële instellingen zal maken dat de aanspraak op bijstand afneemt en dat er meer mensen volwaardig mogen meedoen in onze samenleving. Het gaat dan niet om werk eerlijker te verdelen maar om het vrijwilligerswerk als werk te erkennen.

Anja de Rooy-Kolkman, Freelance juridisch adviseur

 

Cookie Informatie

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren. Lees meer

Ik ga akkoord

Wijzigingen in de Telecommunicatiewet maken dat iedere website de verplichting heeft te informeren over het gebruik van cookies. Ook dient toestemming gevraagd te worden voor het specifieke gebruik van cookies. We beseffen dat dit lastig en zelfs klantonvriendelijk kan overkomen. Bij voorbaat onze excuses hiervoor. Cookies helpen om u een optimale gebruikerservaring te bieden bij het bezoeken van onze websites. Met cookies kunnen we het gedrag van bezoekers analyseren en daardoor onze webpagina verbeteren.

×