Woningmarkt nog onvoldoende ingespeeld op alleenstaanden, alleengaanden en singles

hypotheekshopVolgens de meest recente Huishoudensprognose van het CBS (juni 2016) neemt het aantal huishoudens toe van 7,7 miljoen tot 8,6 miljoen in 2060. Deze groei komt grotendeels voor rekening van de eenpersoonshuishoudens. Begin 2015 maakten eenpersoonshuishoudens 37 procent uit van alle huishoudens. 

In 2060 zal dit naar verwachting 43 procent zijn. Het ontbinden van de relatie en vergrijzing zijn de belangrijkste oorzaken van deze groei. Hypotheek- en woningmarkt richten zich nog altijd met name op gezinnen en stellen. Het zou goed zijn als overheid, gemeenten, NHG en geldverstrekkers in hun beleid de komende jaren meer rekening gaan houden met de groeiende groep alleenstaanden. In deze editie van de marktontwikkelingen gaan we nader in op de situatie van deze groep op de hypotheek- en woningmarkt.

Drie verschillende levensfasen
Als we het percentage hypotheekaanvragen van alleenstaanden nader bekijken, dan valt op dat het aandeel per leeftijdscategorie verschilt. Er zijn drie perioden te onderscheiden waarin het percentage hoger ligt dan het gemiddelde: bij consumenten tot 30 jaar, tussen 45 en 59 jaar, en van 70 jaar en ouder. Deze drie perioden lijken te wijzen op drie verschillende levensfasen: die van starters op de woningmarkt zonder partner, door einde relatie en na het overlijden van de partner.

PHA2017

 

Starters
Het CBS ziet een trend dat jongeren later het ouderlijk huis verlaten. Wellicht dat het teruglopende woningaanbod en de invoering van het studieleningstelsel daar deels mee te maken hebben. Voor de toekomst kan dit betekenen dat het aantal alleenstaande starters op de woningmarkt afneemt, mede omdat, volgens Jan Latten (hoogleraar sociale demografie), ook het aantal jonge mensen over de hele linie afneemt.

Einde relatie
Het aantal echtscheidingen schommelt al jarenlang rond de 33.000 per jaar. Het aantal officiële verbintenissen (huwelijken, geregistreerde partnerschappen) is de laatste jaren licht afgenomen, van 85.000 in 2010 tot 77.000 in 2015. Na de scheiding wonen de ex-partners tijdelijk of permanent alleen. Het zijn volgens het CBS vooral mannen die alleen komen te staan, de vrouw gaat na een scheiding vaak met de kinderen wonen. Niet alle alleenstaanden zijn echter ook single: ruim twintig procent van de volwassen alleenstaanden of alleenstaande ouders woont niet samen, maar heeft wel een partner. Lat-relaties komen vaker voor bij mensen die een scheiding achter de rug hebben.

Alleenstaande ouderen
Onder invloed van de vergrijzing neemt vooral het aantal oudere alleenstaanden sterk toe. Het zijn de mannen en vrouwen die alleen achter blijven na het overlijden van de partner. Langer zelfstandig wonen is een andere reden voor de toename van het aantal alleenstaande ouderen. Ouderen verhuizen in de toekomst minder snel naar een tehuis maar kiezen er wellicht eerder voor om kleiner te gaan wonen, of dichter in de buurt van de kinderen.

Ontwikkeling hypotheekaanvragen van alleenstaanden
In onderstaande grafiek wordt voor de drie leeftijdsgroepen met het hoogste percentage alleenstaanden de ontwikkeling getoond van het aandeel hypotheekaanvragen sinds 2011. Voor twintigers en mensen tussen 45-59 jaar loopt het aandeel sinds 2013 terug, voor zeventig plussers is dat sinds 2012 het geval.

PHA2017 1

 

In de jaren 2011-2013 bevond de woningmarkt zich op een dieptepunt. Na het aantrekken van de woningmarkt loopt het aandeel van alleenstaanden dus in alle leeftijdscategorieën terug, hoewel de absolute aantallen in 2016 en 2017 ongeveer gelijk blijven. Waardoor wordt deze terugval veroorzaakt?

Allereerst loopt het aanbod van te koop staande woningen, en in het bijzonder van appartementen, in rap tempo terug. Dat geldt zeker in de Randstad en in enkele grote steden. Dat gaat soms gepaard met flinke prijsstijgingen, waardoor het kopen van woning in je eentje moeilijker is geworden. Ten tweede is de leencapaciteit voor lage en middeninkomens de afgelopen jaren verlaagd, en dat raakt de groep alleenstaanden relatief meer dan de groep tweeverdieners. Ten derde is de afgelopen jaren het percentage aan bijkomende kosten dat mag worden meegefinancierd teruggeschroefd. Deze kosten dienen dus met eigen geld te worden betaald. Omdat een deel van deze kosten koper bestaan uit een vast bedrag (kosten voor advies, notaris, taxatie), weegt dat relatief zwaarder bij lagere hypotheken. Tot slot neemt een aantal geldverstrekkers een inkomen uit een flexibel dienstverband niet volledig mee in de inkomenstoetsing. Ook dit raakt alleenstaanden relatief meer dan tweeverdieners. Voor alleenstaande starters is het feit dat minder gemeentes de zogenaamde starterslening aanbieden ook een factor.

Hypotheek- en woningmarkt nog altijd met name gericht op gezinnen en stellen
In de vrije huursector zijn zogenaamde ‘friends-contracten’ in opkomst: vrienden die samen een appartement delen met de mogelijkheid dat de ouders garant staan. Geldverstrekkers bieden op dit moment echter nauwelijks mogelijkheden aan vrienden om samen een woning te kopen. Ook borgstelling door de ouders is een zeldzaamheid geworden. Daarnaast loopt het aanbod van woningen in de prijscategorie tot 250.000 euro hard terug en daalt het aandeel appartementen nog sneller. Het illustreert de lastige situatie voor veel alleenstaanden om passende woonruimte te vinden.

Ontwikkeling passend woningaanbod
Per 1 januari jl. heeft NHG de eis van een overlijdensrisicoverzekering voor nieuwe hypotheken laten vervallen. Hierdoor hebben (oudere) alleenstaanden voortaan de keuze om wel of niet een ORV af te sluiten. Sinds enige jaren kent het Nibud een verruiming voor alleenstaanden met een inkomen tussen 20.000 euro en 31.000 euro (2018) om te toetsen op een hogere woonquote, mits er bijvoorbeeld geen kinderen zijn. Het zou goed zijn als overheid, gemeenten, NHG en geldverstrekkers in hun beleid de komende jaren meer rekening gaan houden met de groeiende groep alleenstaanden. Bijvoorbeeld door woningaanbod te ontwikkelen dat geschikt is voor oudere én jongere alleenstaanden. Jonge singles en spoedzoekers (mensen die net gescheiden zijn en snel ergens onderdak moeten vinden) hebben vooral behoefte aan tijdelijke woonruimte en kleine, flexibele en demontabele woningen. De bouw van alternatief woningaanbod zal tevens de doorstroming ten goede komen.

 

Cookie Informatie

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren. Lees meer

Ik ga akkoord

Wijzigingen in de Telecommunicatiewet maken dat iedere website de verplichting heeft te informeren over het gebruik van cookies. Ook dient toestemming gevraagd te worden voor het specifieke gebruik van cookies. We beseffen dat dit lastig en zelfs klantonvriendelijk kan overkomen. Bij voorbaat onze excuses hiervoor. Cookies helpen om u een optimale gebruikerservaring te bieden bij het bezoeken van onze websites. Met cookies kunnen we het gedrag van bezoekers analyseren en daardoor onze webpagina verbeteren.

×