Beleggen en pensioen

dukkerbaelemansOp het einde van de vorige eeuw was iedere Nederlander druk bezig met beleggen, van CEO tot schoonmaker. Als je niet aan het beleggen was, miste je een enorm rendement. De jaren daaropvolgend waren voor menig belegger echter dramatisch. De gevolgen van na 2001 (aanslagen in New York) en 2008 (Kredietcrisis) zorgden voor een flinke deuk in de verwachte rendementen. Vooral voor de beleggers die nog een paar jaren te gaan hadden tot het pensioen, waren de gevolgen groot.

Als gevolg van de economische ontwikkeling zijn de beleggers risico’s gaan schuwen. Liever een garantie van 2% dan een kans op een verlies van 30%. De vraag is of deze emotionele reactie rationeel gezien de juiste is. Uit scenario analyse (simulatie van de ontwikkeling van de economie) komt namelijk juist naar voren dat beleggen noodzakelijk is om rendement te behalen.

Ook in het kader van pensioen beleggen wordt deze vraag van een steeds groter belang. Steeds meer werknemers ontvangen namelijk van hun werkgever een beschikbare premie in plaats van een zeker eindkapitaal. Via deze beschikbare premie beleggen zij voor hun eigen pensioen. De beleggingsbeslissingen die gemaakt worden, zijn beslissend voor de hoogte van het pensioen op pensioendatum. Belangrijke beslissingen dus, waaraan de adviseur en zijn relatie de nodige aandacht mogen besteden.

Risico’s
Hierbij is het allereerst belangrijk dat er aandacht wordt besteed aan de risico’s van beleggen. De deelnemer loopt een aantal risico’s bij de besteding van zijn pensioenpremie zoals bijvoorbeeld:
- Timingsrisico;
- Beleggingsrisico;
- Inflatierisico;
- Renterisico;
- Kostenrisico.

Met het timingsrisico wordt het risico bedoeld dat het aankoopmoment (de koers is hoog, vlak voor een daling) ongunstig uitpakt voor de belegger. Dit risico is zeer slecht in te schatten. Dit kan het beste worden verminderd door bijvoorbeeld maandelijks een bedrag in te leggen in plaats van één keer per jaar.

Het beleggingsrisico in de opbouwfase is het risico dat het rendement tegen zal vallen of zelfs negatief kan worden. Verlies over de inleg dus.

Een niet te onderschatten risico voor de pensioenbelegger ligt in het inflatierisico. De pensioengelden kunnen namelijk aanzienlijk minder waard worden door een hoge inflatie. Indien de inflatie gedurende de opbouwperiode 2% is, zal de pensioengerechtigde wellicht 30% aan koopkracht moeten inleveren.

Tot slot is er nog het renterisico. Op pensioendatum moet verplicht vanuit de Wet op de loonbelasting, een levenslange uitkering worden aangekocht met het kapitaal. De marktrente op dat aankoopmoment kan zorgen voor een 50% lager of hoger pensioen naar gelang de marktrente. Vergelijk de marktrente van 7 jaar geleden maar eens met de huidige marktrente!

Kortom, beleggen met pensioengelden kent een behoorlijk aantal risico’s. We zien daarbij echter ook dat een garantieoplossing niet altijd het laagste risico oplevert. Immers, het inflatie- en het renterisico is dan nog volledig aanwezig. De basisdoelstelling van de pensioenbelegger zal dan ook altijd een compensatie voor inflatie en een beperking van het renterisico moeten zijn. Pas daarna kan worden gesproken over extra rendement. Hieruit komt al naar voren dat beleggen voor pensioen een must is. Gelukkig worden de risico’s door de uitvoerders van pensioenregelingen steeds beter beperkt.

Inperken van risico’s
Een van de manieren om deze risico’s in te perken is door gebruik te maken van een life cycle strategie. Bij deze strategie zal, naarmate de pensioendatum dichterbij komt, een steeds groter deel van het pensioenvermogen in minder risicovolle beleggingen worden aangehouden. De asset allocatie wordt dus aangepast naar gelang de levenscyclus van pensioengerechtigde. Veel pensioenaanbieders bieden producten aan met deze life cycle strategie.
Ook wordt steeds vaker rekening gehouden met het renterisico op pensioendatum. Door langzamerhand steeds meer in langlopende obligaties te beleggen, wordt het renterisico beperkt. Immers, langlopende obligaties reageren tegengesteld aan de renteontwikkelingen. Een andere manier om het renterisico op pensioendatum te beperken is het werken met swaps.

Het is voor de pensioenadviseur wel zaak om goed naar de verschillende lifecycle producten te kijken. De ene life cycle strategie is de andere namelijk niet. Er zit een behoorlijk verschil in de life cycle strategie van de uitvoerders.

Zo verschillen de beheerkosten van de life cycles behoorlijk. In het verleden waren kosten van 2% per jaar niet ongebruikelijk. Door de toenemende concurrentie (onder andere door de introductie van de PPI) zijn deze kosten tegenwoordig vaak beperkt tot 0,5% per jaar.

Een ander verschil zit in de fondskeuze die de pensioenaanbieder binnen het life cycle product maakt.  De pensioenaanbieder kan gebruik maken van actief gemanagede fondsen of van passieve fondsen. Goed om als pensioenadviseur bij de fondskeuze stil te staan. En de keuze voor een actief of passief fonds hoeft niet per definitie een slechte keuze te zijn. Het gaat er daarbij om of u de visie van de pensioenaanbieder deelt.
 
Tot slot is het van belang om te kijken naar de life cycle methodiek die wordt gehanteerd. Wordt er eens in de tien jaar gerebalanced of gebeurt dit jaarlijks? Een fijnmazigere rebalancing zorgt in het algemeen voor een betere spreiding van de risico’s.

Door de opkomst van de PPI’s als nieuwe toetreders, zijn de uitvoeringskosten flink verlaagd. De kostenstructuren van de producten ontlopen elkaar steeds minder. Het belangrijkse kwalitatieve onderscheid zit dan ook steeds meer in de beleggingsmethodiek.

Conclusie
De conclusie is dat beleggen om meerdere redenen noodzakelijk is voor de opbouw van een pensioenvermogen. Indien zorgvuldig met zowel de kosten, als het rendement en het risico wordt omgesprongen, zal beleggen zeker lonend zijn. Een schone taak voor u als adviseur.

dennis-masselinkAuteur: Dennis Masselink FFP is directeur van het Adviescentrum Pensioenen BV en als freelance docent/ontwikkelaar verbonden aan Dukers & Baelemans.

Cookie Informatie

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren. Lees meer

Ik ga akkoord

Wijzigingen in de Telecommunicatiewet maken dat iedere website de verplichting heeft te informeren over het gebruik van cookies. Ook dient toestemming gevraagd te worden voor het specifieke gebruik van cookies. We beseffen dat dit lastig en zelfs klantonvriendelijk kan overkomen. Bij voorbaat onze excuses hiervoor. Cookies helpen om u een optimale gebruikerservaring te bieden bij het bezoeken van onze websites. Met cookies kunnen we het gedrag van bezoekers analyseren en daardoor onze webpagina verbeteren.

×